رفتن به محتوا

آیا تله‌های ذهنی تان را می شناسید؟

آیا تا به حال به افکار درون سرتان توجه کرده اید؟ تا به حال از خودتان پرسیده اید که من در مورد مسائل چگونه فکر می کنم؟ آیا اینگونه فکر کردن، به شما کمک کرده یا برعکس باعث استرس، اضطراب و خشم یا بدحالی شما شده است؟ افکار بسیار مهم هستند زیرا رفتار و واکنش ما به جهان پیرامون با یک فکر شروع می شود. نحوه تفکر و تفسیر ما درباره رویدادها بر احساس ما تأثیر می گذارد و این احساسات هستند که رفتار ما و افکار و تفسیرهای بعدی ما را هدایت می کنند. نکته ی مهم اینست که بدانیم نحوه مشاهده و تفسیر ما از جهان، چندان دقیق و کامل نیست و همین تفسیر فیلتر شده و ناقص می تواند روی احساسات و پاسخ های ما تاثیر منفی بگذارد و رضایتمندی، حال خوب و موفقیت ما در حیطه های مختلف زندگی مثل روابط، ازدواج، تحصیل، شغل و..را تحت تاثیر خود قرار دهد.
در روانشناسی این اشکالات در تفکر به عنوان خطاهای شناختی یا تله های ذهنی شناخته می شوند. اکثر خطاهای شناختی به مرور زمان و در مسیر رشد و تحول انسان و بوسیله تجربه های فردی، الگوهای تربیتی و آموخته های فرهنگی و با هدف حفظ بقاء در مغز ما شکل گرفته‌اند اما اغلب ما را به دام خود گرفتار می‌کنند و نمی گذارند تا ما شرایط موجود را به درستی ارزیابی کرده و بهترین گزینه‌ی پیش رو را انتخاب کنیم.
در این پست با برخی از این تله های ذهنی آشنا می شوید.

  • فیلتر منفی
    وقتی فقط روی جنبه های منفی یک رویداد تمرکز می کنید و نتایج مثبت یا جنبه های مثبت را نادیده می گیرید پس با دیدی ناقص با مساله روبرو می شوید.
    مثال:
    به پیک‌نیک رفته‌اید و همه چیز به خوبی پیش رفته است، ولیکن در لحظه آخر باران باریده، از نظر شما کل پیک‌نیک خراب شده است.
    یا وقتی فکر می کنيد: هیچ کس منو دوست نداره.
    راهکار:
    عادت کنید وجوه مثبت موقعیت های مختلف را نیز در نظر بگیرید.
  • بايد و نباید
    وقتی برای خودتان و دیگران بایدها و نبایدهایی سخت‌گیرانه وضع می کنید، این خواسته های غیر واقع بینانه به شما و سایر افراد فشار زیادی وارد می کنند و اتفاقا احتمال اهمال کاری یا شکست را هم بیشتر می کند. کمال گرا ها گرفتار این نوع خطا هستند.
    مثال:
    من باید در کنکور رتبه اول باشم.
    شما باید گزارش بی عیب و نقصی ارائه دهید‌.
    همه باید از من راضی و خشنود باشند.
    راهکار:
    از خودتان بپرسید این باید چگونه به من کمک می کند و چگونه به من آسیب می رساند؟ به جای کلمه “باید” از “بهتره که” یا “من دوست دارم که … ” استفاده کنید.
  • پیشگویی
    وقایع آینده را پیش‌بینی می‌کنید و بدون شواهد کافی، منتظر هستید که اتفاق ناگواری برای شما بیفتد.
    مثال:
    من هرگز نمی توانم ازدواج ‌کنم.
    حتما در مصاحبه رد می شوم.
    راهکار:
    حالت های مثبت را هم در نظر بیاورید. آیا منطقی است بدون شواهد، آینده را منفی پیش‌بینی کنید؟ یا حتی اگر قبلاً نتایج منفی بوده از کجا معلوم که در آینده هم اینگونه خواهد بود؟
  • شخصی سازی
    وقتی در هر شرایطی و برای همه چیز فقط خودتان را مقصر می دانید و سرزنش می‌کنید، حتی به خاطر موقعیتی که از کنترل شما خارج بوده است.
    مثال:
    همسرتان به شما خیانت کرده و با زن دیگری ارتباط برقرار کرده است ولی شما با خود می‌گویید: تقصیر من است، اگر زیباتر بودم، اگر بیشتر برای همسرم وقت می‌گذاشتم، اگر چنین و چنان بودم این اتفاق نمی افتاد.
    راهکار:
    به جای احساس گناه، منصفانه موضوع را ارزیابی کنید تا بفهمید آیا شما هم در آن موضوع نقشی داشتید؟ آیا واقعاً تنها و تنها شما، مسئول نتیجه به‌دست آمده هستید؟ آیا شما توان کنترل کردن دیگران و همه ی شرایط را دارید؟ یا چه عوامل دیگری در به‌وجود آمدن این امر دخیل بوده‌اند؟
  • تفکر همه یا هیچ(صفر و صدی)
    وقتی همه چیز را سیاه و سفید می‌بینید و برای شما حد وسط یا سایه های خاکستری وجود ندارد در حالیکه بطور منطقی اکثر امور نسبی هستند و نه مطلق. خطای شناختی همه یا هیچ، پایه و اساس کمالگرایی است.
    چنین افرادی اغلب از ترس شکست یا کارها را شروع نمی کنند یا آن ها را ناتمام رها می کنند.
    مثال:
    من یا باید در نواختن موسیقی مثل استادم بشوم، وگرنه موسیقی را رها می کنم.
    من یا فلان ماشین را می خرم یا اصلا ماشین نمی خرم.
    راهکار:
    باید عادت کنید به‌صورت طیفی موضوع را ببینید، عملکردتان را واقع‌بینانه ارزیابی کنید و به قسمت‌های موفقیت‌آمیز عملکرد خود نیز توجه کنید. هیچ چیز خوب یا بد مطلق نیست، و هر کس امکان دارد اشتباه کند و اشکالی هم ندارد.

نویسنده: نوشین غریب دوست

 

ترتیبی که مهر برای خواندن مطالب سری سلامت روان به شما پیشنهاد می‌کند:

1- تکنیک های موثر در کاهش استرس
2- نکات طلایی در مدیریت استرس
3- آیا تله‌های ذهنی تان را می شناسید؟
4- شناسایی تله های ذهنی
5- مهارت تصمیم گیری
6-مهارت حل مسئله

 

مقالات پیشنهادی

بدون دیدگاه، دیدگاه خود را در زیر اضافه کنید!


افزودن دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

مقالات محبوب شما

علاقه مندی وجود ندارد.