رفتن به محتوا

اهمیت انتخاب اسباب بازی ها در توانمند سازی کودکان

“شما میتوانید به جای خواندن متن زیر، به پادکست آن با صدای خانم سعیده اکبری در انتهای صفحه، گوش دهید.”

کودکان علاقه مند، فعال و کنجکاو هستند تا با کاوش در پیرامون خود اطلاعات و توانمندی های جدیدی را کشف کرده و یاد بگیرند. ما به عنوان مربیان و والدین می توانیم با تهیه اسباب بازی های مناسب با سطح رشدی و نیاز آنان به درک بیشتر ازمحیط اطرافشان و توانمندی سازیشان کمک کنیم و این در حالی است که برخی از بزرگسالان نسبت به بازی فرزندانشان هیچ گونه علاقه ای نشان نمی دهند، برخی تنها به خرید اسباب بازی های زیاد اکتفا می کنند، بعضی بیش از اندازه در بازی های فرزندانشان دخالت می نمایند و امکان نمی دهند که کودک خود مسائل بازی را حل و فصل نماید که این گونه والدین کودک را ناگزیر می سازند که تنها حرف شنوی صرف بزرگترها داشته و مقلد باشد. ما به عنوان والدین با انتخاب هایمان در مورد اسباب بازی مناسب برای کودکمان و چگونگی بازی موثر و با کیفیت با کودکمان، آینده فرزندانمان را شکل می دهیم.

آیا تا حالا این تجربه رو داشتید که وارد مغازه اسباب بازی فروشی شوید و ندانید چه اسباب بازی برای سن فرزندتان مناسب و مفید است؟ یا وقتی بعد از صرف زمان، انرژی و هزینه زیاد اسباب بازی را خریداری کردید و به خونه آمدید ولی کودکتان با آن ارتباط برقرار نکرده، یا آنطور که شما تصور می کردید به بازی با آن اسباب بازی علاقه نشان نداده و بعد چند دقیقه کنار گذاشته و دیگر به سمتش نرفته است. یا در مقابل این تجربه را داشتید که کودکتان با آچارهای جعبه ابزار و لوازم آشپزخانه بدون اینکه حوصله اش سر برود ساعت ها بازی کرده است؟ به نظر شما ریشه ی این ماجرا در چیست؟
انتخاب اسباب بازی متناسب با سن، جنسیت، سطح رشدی و نیازهای کودکان بسیار مهم است؛ اسباب بازی هایی که نسبت به سطح توانایی کودکتان خیلی ساده تر هستند ممکنه بعد از مدتی او را خسته کنند وحوصله اش را به سر ببرند. در مقابل اسباب بازی هایی که خیلی پیشرفته تر از سطح کوکتان هستند هم ممکن است باعث ایجاد تجربه احساس شکست، ناکامی و در نتیجه کاهش اعتماد به نفس او شوند.
انتخاب اسباب بازی هایی که با مراحل رشدی کودک مطابقت داشته باشد، علاوه بر سرگرم کردن فرزندتون، به او در کشف محیط، یادگیری فعال و توسعه ی مهارت هایش کمک بسیاری می کند. که این امر یکی از فاکتورهای کمک کننده است که باعث میشود کودکتان از نقاط عطف مراحل رشدی خودش به سلامتی گذر کند.

قبل از شروع صحبت در مورد اسباب بازی ها خوب است این مطلب را به یاد داشته باشیم که کودکان در زمان بازی به صورت کلی ۳ مطلب را یاد میگیرند:
– یادگیری درباره خودشان
– یادگیری درباره جهان پیرامون و اطرافیان
– یادگیری حل مسائل پیش آمده

روانشناس ها تقسیم بندی های زیادی در مورد انواع اسباب بازی ها پیشنهاد داده اند که از میان آن ها تقسیم بندی اسباب بازی بر اساس هدف تولید کننده از ساخت و مصرف کننده از استفاده از آن ، بسیار کاربردی ست و به دو گروه اسباب بازی های سازمان‌یافته و سازمان‌نیافته تقسیم می‌شوند.

  • اسباب‌بازی‌های سازمان‌یافته معمولا با هدف مشخصی طراحی می شوند و تفکر همگرای کودکان را تقویت می کنند. برای مثال هدف جغجغه و وسایل رنگی که بالای تخت کودک آویخته می‌شوند جلب توجه دیداری و شنیداری کودک به منظور ارام کردن او است.
    وسایل بازی موزیکال یکی از این سبک اسباب بازی ها هستند که کودک می تواند صداها را تشخیص دهد، در حافظه نگه دارد و آن را تولید کند.
    همچنین پازل ها که کودکان را به فکر وا دارد می کنه و مسئله ای در ذهن کودک شکل می دهد که با تمرکز و تلاش کردن او می تواند آن را حل کند.
  • اسباب‌بازی‌های سازمان نیافته با هدف های چند منظوره طراحی می شوند و تفکرا واگرا و خلاقیت کودک را تقویت می‌کنند.
    برای مثال اسباب بازی لگو، اریگامی، قطعات چوبی، جورچینها و اسباب بازی های آهنربایی این قابلیت را دارند کودک متناسب با علاقه و هدف خود انتخاب کند که سازه ای را در اشکال، ابعاد، اندازه و حتی رنگهای متفاوت بسازد، خراب کند و دوباره بسازد.
    ساخت کاردستی‌ها و کلاژها به کمک وسایلی جز لوازم تحریر مرسوم از جمله حبوبات، ماکارونی، میوه، سبزیجات و وسایل دور ریختی می تواند یک اسباب بازی جذاب برای فرزند شما تلقی شود.
    عروسک‌های پارچه ای یا پلاستیکی که به کودک در مورد شغل های مختلف، حیوانات، وسایل نقلیه و ابزارهای گوناگون اطلاعات میدهد و کودک می تواند در نمایش یا بازی های نمادین خودش متناسب با سلیقه ش به آنان نقش ها، صفات و سناریوهای متفاوتی دهد.

حال ما به عنوان والدین و مربیان وظیفه داریم تا با محیا کردن بستری برای یادگیری و تفریح فرزندمان متناسب با سطح رشد و نیازش تلفیقی از این دو نوع اسباب بازی را در روند زندگی برای کودکمان فراهم سازیم.

به نظر شما چرا اسباب بازی باید متناسب با سن و سطح رشدی کودک باشد؟

  1. انتخاب اسباب بازی های مناسب سن کودک، به والدین کمک می کند تا از ایمنی آنها اطمینان حاصل کنند.
  2.  به رشد و تکامل مهارت های کودکان بدون آموزش مستقیم آنها کمک می کنند.
  3.  نه تنها علاقه و توجه کودک را به خود جلب می کند بلکه سبب می شود انرژی کودکان به روشی مناسب تخلیه شود.
  4.  سبب افزایش مهارت های شناختی و حل مسئله کودکان می شود.
  5.  همچنین اسباب بازی های رنگارنگ که قابلیت ساختن، خراب کردن و ساخت مجدد دارند کودکان را وارد یک دنیای خیالی و شگفت انگیز می کنند که می توانند با دوستانشان به اشتراک بگذارند. برای مثال کودکان هر بار که با پیچ و مهره ها یا قطعات لگو سازه ی جدیدی را خلق می کنند و سپس برای سازه خود داستانی می سازند احساس توانمندی بیشتری می کنند و به مرور اعتماد به نفس شان افزایش یافته و خلاقیت آن ها تقویت می یابد.
  6.  به علاوه بنا به نظر ویگوتسگی کودکان کنجکاو هستند و محیطی که کودکان در آن رشد می‌کنند بر چگونگی و همچنین ماهیت فکر کردن آنها تأثیرگذار است. وقتی کودکان در کنار همسالان آگاه تر قرار بگیرند توانایی های بالقوه آنها به فعل تبدیل می شود که هم سبب توانمندی در مهارت های کلامی و هم اجتماعی آنها می شود. برای مثال: یک دختر خردسال که برای اولین‌بار یک پازل یا جورجین ساده در اختیارش گذاشته میشود و هنگامی که او به تنهایی برای حل آن تلاش می‌کرد، سعی و تلاش او به کندی به نتیجه می رسد ولی اما اگر کودکی کمی بزرگتر و توانمند تر در کنارش بنشیند و پازل را بسازد کودک به صورت غیر مستقیم و با شوق برخی از استراتژی‌های اساسی و شیوه‌ی کار را یاد می گیرد و به همان نسبتی که کودک بیشتر یاد می‌گیرد مستقل‌تری عمل می کند که این نوع از تعامل اجتماعی که شامل گفتگوی مشارکتی یا همکاری است، باعث رشد اجتماعی کودکان می‌شود.

از آنجا که کودکان در ابتدای رشد خود عینی هستند و در سنین ۵ تا ۸ سالگی، تقریباً هر روز مهارت های جدیدی کسب می کنند. والدین و مراقبان می توانند با فراهم کردن اسباب بازی های مناسب برای کودکان، تجربیات آموزشی ارزشمندی فراهم کنند و به آنها یاد دهند که هماهنگی مغز، چشم و دست و سایر مهارت های حرکتی ظریف را تقویت کنند از جمله بازی با خمیر بازی، شن و غیره.

در پایان نکته مهم این است که تعداد اسباب بازی ها و قیمت آن تعیین کننده میزان توانمند سازی بیشتر کودک شما در مهارت های مختلف او نیست بلکه نحوه استفاده خلاق شما از آنها، همبازی شدن پدر و مادر با هم در بازی با کودک، ایجاد فضای شاد و امن برای بازی کودک توسط بزرگتر ها و توجه برقراری و تداوم ارتباط موثر با کودک است که مشخص می کند بعد از بازی با آن اسباب بازی کودک شما چقدر احساس مثبت دریافت کرده است و مهارت های او به صورت همه جانبه رشد کرده است.

نویسنده: سعیده اکبری

مقالات پیشنهادی

بدون دیدگاه، دیدگاه خود را در زیر اضافه کنید!


افزودن دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

مقالات محبوب شما

علاقه مندی وجود ندارد.