رفتن به محتوا

یادگیری هیجانی-اجتماعی: مهارت برقراری ارتباط موثر

“شما میتوانید به جای خواندن متن زیر، به پادکست آن با صدای خانم شیوا زارع زاده در انتهای صفحه، گوش دهید.”

همونطور که در قسمتهای قبلی این سری پادکست های یادگیری اجتماعی-هیجانی (مهارت خودآگاهی و خود مدیریتی و تصمیم گیری مسئولانه) توضیح داده ام، یادگیری برای کودکان یک فرایند اجتماعی و هیجانی است به این معنا که در بستر روابط و تجربه های هیجانی رخ می دهد. تحقیقات نشان داده اگر بچه ها مهارت های اجتماعی-هیجانی را در کنار مهارت های درسی یاد بگیرند در مدرسه و زندگی خیلی موفق تر هستند بنابراین باید این یادگیری جدی تر گرفته شود.
آینده ی هر کودکی برای اینکه فرد موفقی در جامعه و رهبر مناسبی در محیط کار شود و بتواند طولانی مدت با احساس رضایت بالا زندگی کند بستگی به مهارت برقراری روابط اجتماعی مثبت و سازنده دارد.
کودکانی که یاد میگیرند تا ارتباط شفافی با بقیه برقرار کنند بهتر می توانند در فعالیت های مشترک همکاری داشته باشند و در تعارضات به طور موثر تر و سازنده تری میتوانند مذاکره کنند.
برقراری ارتباط موثر این نیست که فقط یک گوشه بایستیم و احساسات و افکار فرد جدیدی که میخواهیم با او رابطه برقرار کنیم را درک کنیم. بلکه به این معناست که بتوانیم این اطلاعات رابه کار ببریم تا با آن فرد ارتباط بگیریم.

موقعیت ها و فرصت های زیادی وجود دارند که کودکان در گروه های کوچک یا دو نفره فعالیت کنند و با هم ارتباط برقرار کنند و بتوانند تجربه و تمرین کنند که چطور با هم مخالفت کنند، چطور به توافق برسند، چطور اعتقاد و نظرشان را محترمانه بیان کنند چطور در یک کار گروهی نقش فعال تری داشته باشند.
یکی از تمرین های خوب در زمینه ی روابط اجتماعی، سناریو سازی ست. به این شکل که قبل از رخ دادن اتفاق، راجع به آن فکر کنیم. مثلا تمرین کنیم که اگر فردی در گروه مشارکت نکند و سعی کند از زیر کار دربرود تو چیکار میکنی و چه میگویی؟ اگه کسی مخالفت کند چطور برخورد میکنی؟ اگر نظر مخالف داشته باشی چطور محترمانه به گوش بقیه میرسانی؟ اگر کسی بخواهد رییس بازی در بیاورد و نگذارد تو مشارکت کنی و همه ی کارها را خودش انجام دهد تو چطور از خودت دفاع میکنی و نگرانیت را به گوشش میرسانی؟ چطور این نقش های مختلف در کار گروهی را باید بین خودمان تقسیم کنیم؟ مثلا چه کسی کار یادداشت برداری را انجام میدهد؟ چه کسی قرار ست کمک کند حواسمان از روی یک تکلیف پرت نشود؟ چه کسی کنترل زمان را دارد که دیرمان نشود؟ چه کسی پیشرفت کار را کنترل میکند و مطمئن میشود که کارمان دارد خوب پیش میرود؟

برای اینکه بتوانیم به کودکمان کمک کنیم که چطور عضو مفیدی در کار گروهی باشند، باید تلاش کنیم تا در معرض فرصت های کار گروهی قرار بگیرند. باید کمکش کنیم تا در گروه هایی با تنوع افراد و غنی از تجربه و کاراکترهای متفاوت قرار بگیرد. این شیوه ی خوبی ست چون بچه ها در کنار یادگیری محتوا، انجام کار گروهی و حل و فصل موقعیت های سخت را هم یاد میگیرند. ممکن ست ما به عنوان والد یا معلم فکر کنیم کار گروهی به علت چالش هایی که دارد وقت گیر است و بازدهی را کم میکند اما یادتان باشد فرایند یادگیری محتوا گاهی از خود محتوا مهم تر است.

اینکه یاد بگیریم چطور علی رغم تفاوت های زیاد با هم کار کنیم و اینکه بفهمیم چطور تصمیم بگیریم، هر کس چه نقشی داشته باشد تا پروژه موفق تر پیش رود؟ اگه اشتباه کردیم چه اتفاقی میافتد و چه چیزی در انتظار ماست؟، هم اندازه محتوای درس مهم اند. روابط مهم هستند چون احساس صمیمیت و اعتماد ایجاد می کند.

برای اینکه کودک بتواند بهتر ارتباط برقرار کند لازم است از خودمان شروع کنیم.
اگه کودک شما فکر کند شما به او گشوده هستید و میتواند با شما همه چیز را درمیان بگذارد کمتر احتمال دارد به همسالانش رجوع کند و گاهی جواب های غلط بگیرد. گاهی آنقدر درگیر روتین زندگی و کارهایی مثل غذا خوردن، حمام کردن، برد و آورد مدرسه یا کلاس های جانبی، ساعت خواب و … میشویم و سرمون گرم میشه که بازی کردن یادمان میرود. یادمان میرود چطور میشود با بچه ها فان داشت و بازی کرد و وقت با کیفیت مثل کتاب خواندن، بولینگ رفتن، فیلم دیدن یا هر بازی دیگه ای داشت.
بخصوص در پاندمی کورنا گاهی فکر میکنیم همین که در کنار هم هستیم یعنی من دارم برای او وقت میگذارم. درحالیکه اینطور نیست. مهم نیست چقدر از روز را کنار فرزندتان سپری میکنید. مهم این ست که چقدر این زمان با کیفیت است تا ارتباط را بسازد. پژوهش های سلامت روان نشان داده ارتباطات مثبت و سازنده به ما کمک میکند در برابر استرس ها و بیماری ها ایمن تر بمانیم و عمر مفید تر و طولانی تری داشته باشیم.

 

نویسنده: شیوا زارع زاده

مقالات پیشنهادی

بدون دیدگاه، دیدگاه خود را در زیر اضافه کنید!


افزودن دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

مقالات محبوب شما

علاقه مندی وجود ندارد.